“Alcohol” In Islam

އިސްލާމްދީނުގެ ނަޒަރުގައި ރާ.
ރަލަކީ އިންސާނާ އެ ބުމުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމުން ހަމަބުއްދި ފިލާދާ ކޮންެމެ އެއްޗެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ރަލުގެ ހުކުމަކީ ހަރާމެވެ. އަދި މިކަމަށްވަނީ ހުރިހާ އިލްމުވެރިން އިއްތިފާގްވެ ލައްވާފައިވާ ކަމަކަށެވެ. މިކަމަށް ބާރުދެނީ އަލްމައިދާ ސޫރަތުގެ 90 ވަނަ އާޔަތެވެ. މި އާޔަތުގެ މާނައިގެ ޝަރަހައިގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ ރާބުއިމާއި، ޖުވާކުޅުމާއި ނަސީބު ދުނިދަނޑިތަކަކީ ޝައިތާނާގެ އަމަކުތަކުގެ ތެރެއިންވާ އަމަލުތަކެކެވެ. މި އާޔަތުގެ މާނައިންވެސް ދޭހަވަނީ ރަލަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ކިހާ ބޮޑަށް މަނާކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކަމެވެ.
ރާބޯމީހުންނަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުގޫބާތަކީ ހައްދު ޖެހުމެވެ. ނަމަވެސް ހައްދުގެ އަދަދާއިމެދު އިލްމުވެރިން ހިލާފްވެ ލައްވާފައިވެއެވެ. ޖުމްހޫރު އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މިނިވަނެއް ނަމަ ހައްދުގެ އަދަދަކީ އައްޑިހަ އެތިފަހަރެކެވެ. އަދި މިނިވަނެއް ނޫންނަމަ އެ އަދައަކީ 40 އެތިފަހަރެވެ. އެޒަމާނަކީ އަޅުން ގިނަ ޒަމާނެކެވެ. އެހެން ކަމުން މިތާންގައި މިނިވަނެއް ނޫން ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ އެފަދަ މީހުންނަށެވެ.
އިސްލާމްދީނުގެ މަގުސަދުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް މަގުސަދަކީ އިންސާނާގެ ބުއްދި ސަލާމަތުން ބެހެއްޓުމެވެ. ނަމަވެސް ރަލަކީ އިންސާނާގެ ބުއްދި ފިލުވާލާ އެންމެބޮޑު އެކައްޗެވެ. އެކަމަގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ގެ ސިކުނޑީގެ ބާރު ދައްވެ ވިސްނުމަގެ ހިއްސު ބަލިކަށިކޮށްލައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހަޔާތުގަ ގޯސް މަގުތައް ހިޔާރު ކުރެވެން ފަށައެވެ. އަދި މަސްތުގެ ހާލުގައި ﷲ ސުބްހާނަހޫ ވަތައާލާ އިންސާނާގެ މައްޗައް ވާޖިބްކުރައްވާފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށް އިންސާނާ ނުކުޅެދުންތެރި ވެއެވެ. އެހެންކަމުން އިންސާނުން ދުނިޔެއަށް ފޮނުވުނު މަގުސަދު ހާސިލް ކުރުމަށް ބޮޑު ހުރަހަކަށް ވެގެން ދެއެވެ.
ރަލާބެހޭ އާޔަތްތައް ބާއްވައިލެއްވުމުގެ ކުރީގައި އެއިރުގައި އުޅުނު މީހުން ވަނީ ރަލަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ދެވިހިފާފައެވެ. ރާ ވަނީ ދިރިއުޅުމުގެ މުހިންމު ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިފައެވެ. އުފަންވެ އުޅެބޮޑުވެފައިވަނީ ރަލުގެ ތެރޭގައެވެ. އެމީހުންގެ ނަފްސުތައް ވަނީ ރަލުގެ ތެރެއަށް ގެނބި ގޮސް ހުސްވެފައެވެ. އަރަބި ބަހުގައި ރަލަށް ކިޔާ 100 އަށްވުރެ ގިނަ ނަން ވެއެވެ. އަދި ޅެންތަކުގައިވެސް ރަލާބެހޭ ވާހަކަތަށް އައިސްފައިވެއެވެ. މި ކަމުންވެސް އެނގިގެންދަނީ އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ރަލުގެ މުހިންމުކަން އަދި އޭގެ ތެރެއަށް ވަދެތިބި މިނަވަރުގެ ބޮޑުކަމެވެ. އެދުވަސްވަރުގެ ޒުވާނުންގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ޝިކާރަ ކުރުމާއި ރަލުގެ މަޖިލިސްތަކަށް ގޮސް ރާބުއިމެވެ.
ރަލަކީ އޭގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ކުރިމަތި ކުރުވަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ. ހޯދުންތެރިއަކު ވިދާލުވެފައިވާ ގޮތުގައި ރަލުން ލިބެފައިވާ ގެއްލުމަކީ އެހެން އެއްވެސް ކަމަކުން ލިބިފައި ނުވާވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. ރަލުގެ ސަބަބުން ލިބެމުން އަންނަ ބައެއް ގެއްލުމަށް ބަލާއިރު އާއިލީވާޖިބުތަކާއި އިޖުތިމާއީ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިގެންދެއެވެ. މުޖުތަމައުގެ އަމަން އަމާންކަން ނެތިގެންދިއުމާއި ބަނގުރޫޓުވުމާއި ތަފާތު ބަލިތައް ފެތުރުމަކީވެސް ރަލުގެ ސަބަބުން ދިމާވަމުންއަންނަ ފޫނުބެއްދޭފަދަ ގެއްލުންތަކެވެ.
ރަލަކީ ހަރަމްކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއްގައި އައިސްފައިވަނީ ސީދާ މާތްﷲ ގެ ވަހީވަސްފުޅުގެ ގޮތުގައެވެ. ކީރިތި ޤުރުއަނުގައި ރަލުގެ ވާހަކަ ތިންތަނެއްގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. އެގޮތުން ބަގަރާ ސޫރަތާއި، އަންނާސި އަދި އަލް މާއިދާ ސުރަތުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. އަދި މިއިން ކޮންމެ އާޔަތެއްގައިވެސް ވަނީ ރަލުގެ ނުބައި ކަމުގެ ވާހަކަ އައިސްފައެވެ. އެގޮތުން ރަލާއި ޖުވާގެ ނުބައިކަމާއި، މަސްތުގެ ހާލުގައި ނަމާދާ ގާތް ނުވުމަށާއި އަދި ރަލަކީ އެކަކު އަނެކަކުގެ މެދުގައި ނަފްރަތާއި ފަސާދަ އުފައްދާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައިވަނީ ސިފަކޮށްފައެވެ. މިފަދަ ކަމެއް ދޫކޮށްލުމަށް އަންގައި ވަހީ ބާއްވައިލައްވާފައިވަނީ އެންމެ ފުރިހަމައަށް އެންމެ ފުރިހަމަ ވަގުތުތަކުގައިއެވެ. ހުކުމްތައް އައިސްފައިވަނީ ހުކުމަކަށްފަހު ހުކުމެކެވެ. އެއީ އެއްފަހަރާ އެފަދަ ކަމެއް ދޫކޮށްލުމަކީ އިންސާނުންނަށް ފަސޭހަ ކަމަކަަށް ނުވާނެކަމެއް ކަމަށް އިސްލާމްދީން ދަންނާތީއެވެ.
ރަލަކީ ހަރާމް އެއްއެޗެއްކަން ވަހީ ކުރެއްވުމުގެ ކުރީގައިވެސް އެއްބައި ބޭކަލުން އޭގެ ނުބައިކަން ދެނެގަނެ އެއިން ދުުރުހެލިވިއެވެ. އަދި ހަމަ އާޔަތްތައް ބާއްވައިލެއްވުމާއިއެކު ހުރިހާ މުސްލިމުން އެކަމަށް އިޖާބަ ދިނެވެ. އާޔަތް އިވުމާއިއެކު ރަލުގެ ތަށިތައް އަދި އަނގަޔަށް އަޅާފައިވާ ރާތައްވެސް އުކާލިއެވެ. އެދުވަސްވަރު މަދީނާގެ މަގުތައްވަނީ ރަލުން ފުރިފައިކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
އިސްލާމްދީން ރަލާއިމެދު ވަނީ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައެވެ. މިކަން ރަސޫލާ މުހައްމަދް.ސ.އ.ވ ގެ ހަދީސްތަކުންވެސް ސާބިތުކޮށްދެއެވެ. އެގޮތުން މަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ހަރާން އެއްޗެއްކަމާއި ގިނަ މިންވަރުން މަސްތުވާ ތަކެތީގެ މަދު މިންވަރުވެސް ހަރާމްވާނޭކަމަށް ހަދީސް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި ރަލުގެ މަޖިލިސްތަކުުން ދުރުވުމަށާއި އަދި ރަލަކީ ޝިފާއެއް ނުން ކަމަށްވެސް ވަނީ ހަދީސް ކުރައްވާފައެވެ. މި ހަދީސްއިންވެސް ދޭހަވަނީ ރަލަކީ އޭގެޒާތުގައި ގެއްލުންހުރި އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިކަން ކަމުގެ އިތުރުން ރަލުގެ ވިޔަފާރި ވެސް ވަނި ހަރާމް ކުރައްވާފައެވެ. ހަދީސްއެއްގެ މާނައިގައިވަނީ ރާބޯމީހާއާއި ރާ ވިއްކާ މީހާ އަދި އެފުލައިދޭ މީހުންނަކީ ހަމަ ހަމަ ބައެކެވެ. އަދި މި އެންމެންނަށް ﷲ ލައުނަތްލެއްވިއެވެ.

Waste Situation In Maldives

ރާއްޖޭގެ ކުނީގެ ހާލަތު.
 

ކުނީގެ މައްސަލައަކީ ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ވަރަށް ބޮޑުވެފައިވާ މަައްސަލައެކެވެ. ކުނި މެނޭޖް ކުރެވޭނި ރަނގަޅު ނިޒާމެއް ނެތުމުން ރާއްޖޭގައިވެސް ދަނީ މިކަމުގެ އުދަގުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ފޯރަމުންނެވެ. ރާއްޖެއަކީ މާލީ ގޮތުން ތަނަވަސް ގައުމަކަށް ނުވުމަކީ ކުނި މެނޭޖް ކުރުމަށް ދިމާވެފައިވައިވާ އެންމެ ބޮޑު ހުރަހެވެ.ތިމާވެއްޓާ ބެހޭ މިނިސްޓްރީއިން ހަދާފައިވާ ރިސާރޗަކުން ދަކާގޮތުގައި ވެރިރަށް މާލޭ ގައި އުފައްދާކުނީގެ ނިސްބަތް، ދުވާލެއްގެ މައްޗައް ބޮލަކަށް 2.8 ކ.ގ ޖެހެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެނިހެން ރަށް ރަށް ތަކުގައި އުފައްދާ ކުނި، 0.66 ކ.ގ ބޮލަކަށް ޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރާއްޖެ އަކީ ފަތުރުވެރިކަން ވަރަށް ބޮޑަށ ފުޅާވެފައިވާ ގައުމުކެވެ. އަދި މިފަދަ ރިސޯޓުތަކުގައި އުފައްދާ ކުނިން، ކޮންމެ ފަތުރުވެރިއެއްގެ ބޮލަކަށް 7.2 ކ.ގ ގެ ކުނި އުފައްދައެވެ. މިއީ ނިސްބަތުން މި ފަދަ ކުޑަ ގައުމަކާ ބަލާފައި ވަރަށްވެސް ބޮޑު އަދަދެކެވެ.

މިހާރު ކުނީގެ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމަށް، ކުރެވެމުން އަންނަ ކަންކަން:
ކަން މިހެން އޮތް ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި ކުނި މެނޭޖަކުރެވޭނެ އެންމެ އެދެވޭ ސިސްޓަމެއް ހެދިފައެއް ނެތެވެ. ޒަމާނުންސުރެ މައިގަނޑު ގޮތެއްދައި ކުނި އަޅަމުން އަންނަނީ އެ ރަށެއްގައި ކުނި އެޅުމަށް ހާއްސަ ކޮށްފައިވާ ސަރަހައްދަކަށެވެ. މިތަކެތި ނައްތާލުމަށްޓަކާ ކުނިި އަންްދަނީއެވެ. އަދި ހަމަ ބަަދިގޭގައި އުފެދޭ ކުނިވާޒާތުގެ ކުނި ފަދަ ތަކެތި އަޅަމުން ދަނީ އަތިރި މައްޗަށާއި މޫދަށެވެ. މި ފަދަ އަމަލްތަކަކީ ތިމާވެއްޓަށް ނުހަނު ބޯޑެތި ގެންލުން ލިބޭ ކަމެކެވެ. އޭގަތެރޭގައި ޖައްވައް ވިހަ ގޭސް ބޭރުވުމާއި، މޫދައްއަޅާ ކުނީގެ ސަބަބުން ފަރުތައް ހަލާކުވެ ރަށްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުން ތަކެއް ލިބެއެވެ.
1991 ސަރުކާރުން ވަނީ ކުނި ނައްތާލެވޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ތިލަފުށި ހަމަޖައްސާފައެވެ. ތިލަފުއްޓަކީ މާލެ އާ 7 ކިލޯ މީޓަރު ދުރުން އޮތް ފަޅެކެވެ. ނަމަވެސް 1970 އިން ފަށައިގެން މި ފަޅު ހިއްކައި، މި ރަށް ދަނީ މާލެ ކައިރި ރަށްރަށުން ކުނި ނައްތާލުމަށް ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. ފާހަގަ ކޮށްލަން ޖެހޭ ކަމަކީ މި ރަށަކީ ހަރު ކުނި އަޅައިން ހިއްކާފައިވާ ރަށެކެވެ. ތިލަފުއްޓަށް ދުވާލަކު ޖުމްލަކޮށް 330 ޓަނު ކުނި ގެންދެވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން 50% އަކީ މާލެއިން އެތެރެ ކުރެވޭ ކުންޏެވެ. ނަމަވެސްް މި ކުނި ނައްތާލެވޭނެ މާ ގިނަ ގޮތް ތަކެއް ނުހުރެއެވެ. މިތަނަށް އެއްކުރެވޭ ކުނީގެ 95% އަންދަނީއެވެ. ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރީސައިކަލް ކުރުމަށް ލޮއެ އާއި ޕްލާސްޓިކް ފުޅި ފަދަ ތަކެތި ބޭނުން ކުރެއެވެ. މި ރަށް މިހާރު އެކި އެކި އިންޑަސްޓްރިއަަލް މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުން ކުރަމުން ދެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ބައެއް ރަށް ރަށުގައި ދަނީ ކުނި މެނޭޖް ކުރެވޭނެ އާ ގޮތްތަށް ތަޖުރިބާ ކުރަމުންނެވެ. ” ކޮންޕޯސްޓިންގް” ނުވަތަ ގަސްކާނާ އުފައްދާ ދެ މަރުކަޒެއްގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. އެގޮތުން ފެންފުށި އަދި އުކުޅަހުގައި ކާމިޔާބު ކަމާއެކީ ކުރަމުން ގެންދެއެވެ. މިއީ ބަދިގެ ފަދަ ތަންތަނުން އުކާލާ ކުނިވާޒާރުގެ ކާނާއިންނާއި، ގަސްގަހުގެ ފަތް ފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކޮށްގެން ކުރާ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އުކާލާ ކުނި މަދުވެ، މި އެއްޗެހި ރީސައިކަލް ކޮށް އަލުން ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.

ކުނި މެނޭޖް ކުރުމަށް ދިމާވެފައިވާ ދަތިތައް:
ކޮންމެ ކަމަކަށް ބެލިނަމަވެސް ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ދައްޗަކީީ، ރާއްޖޭގެ ރަށްތަށް ވަކި ވަކި ކުދި ރަށް ތަކެއްގައި އުފެދިފައި ވުމެވެ. އެހެންކަމުން ކުނިމެނެޖް ކުރުންފަދަ ބޮޑެތި ޕްރޮޖެކްޓްތަށް ހިންގުމަށް ގިނަ ދަތި ތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. އެގޮތުން ކޮންމެ ރަށެއްގައި މި ކަންކަން ކުރާނަމަ ވަރަށް ބޮޑެތި ޚަރަދު ތަކެއް ހިނގާނެއެވެ. ދެން އޮތް އަނެއް ދައްޗަކީ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމެވެ. މިއީ ހާއްސަކޮށް މާލޭ ކައިރި ރަށްތަކަށް ދިމާވެފައިވާ ދައްޗެކެވެ. ތިލަފުއްޓަށް ކުނި ގެންދިއުމަށް ގެންގުޅޭ ބާޖުތަށް ވަރަށް މަދެވެ. އަދި ހަމަ މާލެ ތެރެ ސާފުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ އެކަށީގެންވާ އުޅަނދުތައް ނެތް ކަން ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.

ކުނީގެ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމަށްޓަކާ ސަރުކާރުންވެސް ވަރަށް ބޮޑު ރޯލެއް ކުޅެއެވެ. އެގޮތުން ދާދި ފަހުން ވަނީ “ގްރީން ޓެކްސް” ގެ ނަމުގައި ޓެކްސް އެއް ނަގަން ހަމަޖައްސާފައެވެެ. ކޮންމެ ފަރުރުވެރިއެއްގެ އަތުން ދުވާލަކު 6 ޑޮލަރު ސަރުކާރައް ނަގާ ގޮތަށް ވަނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ. އަދި މި ޓެކްސް އިން ނަގާ ރުފިޔާ ހޭދަ ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ރާއްޖެއަށް ދިމާވެފައިވާ ކުނީގެ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ މާލީގޮތުން ދިމާވެފައިވާ ދަތިކަމަށް ހައްލެއް ގެނެސްދޭނެ ކަމެކެވެ.

Depression

ޑިޕްރެޝަން

 ޑިޕްރެޝަން އަކީ ގަބޫލުކުރަން އުނދަގޫ ނަމަވެސް ގިނަބަޔަކު އޭގެ ޝިކާރަޔަކަށް ވަމުން އަންނަ ނުރައްކާ ސިއްހީ މައްސަލައެވެ. މީގެ ސަބަބުން މާޔޫސްވެ ދިރިއުޅުމުގައި އެކަނިވެރިކަން އިހުސާސްކުރުވައެވެ. މިއީ ނުރައްކާތެރި ނަމަވެސް ގިނަބަޔަކަށް އެކަމާ ކުރިމަތިލާން އުނދަގު ބައްޔެކެވެ. ޖޖނ.jpg

އެކި މީހުން ޑިޕްރެޝަން އަށް ދަނީ ތަފާތު އެކި މައްސަލަ ތަކާ ހުރެއެވެ. އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ޑިޕްރެޝަންއާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހޭ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ވާހަކަތަށް ހިއްސާކުރާނެ ބައިވެރިއަކު ނުވަތަ ރަހުމަތް ތެރިން ނެތުމެވެ. އެހެނަކަމުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް އެކަން ބައްޔަކަށް ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ. ވަޒީފާއެއްނެތުން، މާލީ ގޮތުން އަތްމަތި ދަތިވުން އަދި ވަރި ފަދަ އާއިލީ މައްސަލަތަކަކީވެސް މީހާ އެކަނިވެރިކުރުވާ ޑިޕްރެޝަން އަށް ދިއުމަށް މެދުވެރިކުރުވާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޖިންސީ ގޯނާއާއި ގެވެށި އަނިޔާ ލިބުން ފަދަ ކަން ކަމަކީވެސް މިކަމަށް މަގުފަހިވާ ކަންކަމެވެ.

ޑިޕްރެޝަންއަށް ގޮސްފައިވާ ކަން ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް:

ޑިޕްރެޝަންގެ އަލާމާތްތަށް ވަރަށްވެސް ގިނައެވެ. އެގޮތުުން ދެރަވުން، ވަރުވަބަލިވުން، އުންމީދު ކުޑަވުން އަދި އަމިއްލަ ނަފްސައް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވުމީ މި ބަލި އޭގެ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރުގައި ހުންނަ މީހުނަށްވެސް އިހްސާސް ކުރެވޭ ކަންކަމެވެ. ތިމާ ކުރިން ކުރާހިތްވި ކަންކަން މަތިން ފޫހިވުމާއި، ރައްޓެހިން އަދި އާއިލާ އެއްވާ ތަންތަނައް ދާހިތް ނުވުމަކީވެސް މިކަމުގެ އަލާމާތެކެވެ. ނިދަން އުދަގުވުން، ރުޅިގަދަވުން އަދި ގޯސް މަގުތަށް ހިޔާރު ކުރެވުމަކީވެސް މަދުން ނަމަވެސް ދިމާވާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރިން ބޮލުގައި ރިއްސުން އަދި ގައިގެ އެކި އެކި ތަންތަނުގައި ރިއްސުންފަދަ ސިއްހީ މައްސަލަތަކާއިވެސް ޑިޕްރެޝަންގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ކަންކަމެވެ.

ޑިޕްރެޝަންއިން އަރައިގަންނާނީ ކިހިނެތް:

ޑިޕްރެޝަންއާއި ދުރަށްދިއުމަށް ތިމާ އަމިއްލައަށްވެސް މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ، ބައިވެރިޔާއާއި ނުވަތަ ތައްޓެއްސަކާއި ތިމާއަށް އުނދަގުކުރުވާ މައްސަލައާއި ބެހޭ ގޮތުން ހިޔާލް ބަދަލުކޮށްލާ މަޝްވަރާ ކުރެވިދާނެއެވެ. އެފަދަ ހިޔާލް ތަކާއި ދުރަށް ދިއުމުގެ ގޮތުން އާ ކަމެއްގައި މަސްއޫލުވެ އުޅުމަކީވެސް އޭގެން ރަނގަޅު އަސަރެއް ފެނަނާނެ ކަމެކެވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް ޑިޕްރެޝަން ހުންނަ ނަމަ އެންމެ ރަނގަޅީ ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައި ބޭސް ބޭނުން ކުރުމެވެ. މިކަމުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ކައުންސިލިން ހޯދުމަކީވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ތިމާގެ ބޮލުތެރޭގައި ހުރި އުގަދޫ ކުރުވާ ކަންކަމަށް ލުޔެއް ލިބި ބަލި ފަސޭހަ ވުމަށް ބާރަކަށް ވެގެން ދާނެއެވެ.

ޑިޕްރެޝަން އަކީ ތިމާ އަމިއްލައަށް މަރުވާން ބޭނުންވާ ހިސާބައްވެސް ހިޔާލު ކުރެވޭފަދަ ނުރައްކާތެރި މައްސަލައެކެވެ. އެހެންކަމުން ޑިޕްރެޝަންގެ ކުރީކޮޅު އެކަން ދެނެގަނެ އެކަމަށް ފަރުވާ ހޯދުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.

Coral Reefs: Important factor for sustainability

ފަރުތަކުގެ މުހިންމުކަން އެންމެ ބޮޑީ ރާއްޖެ ފަދަ ޖަޒީތާ ގައުމުތަކަށް.

Dusit_Thani_Maldives_Resort_Baa_Atoll_8

ރާއްޖެއަކީ ކުދި ޖަޒީރާ ރަށްތަކެއްގެ މައްޗައް އެކުލެވިފައިވާ ކުދަ ގައުމެކެވެ. މި ކުދި ރަށްތަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު އުތުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ސިއްރަކީ ރަށްތަކުގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ ފަރުތަކެވެ. ބިޔަ ރާޅުތަކުންނާއި ކަނޑުގެ އޮއިން ރަށްތަށް ސަލާމަތް ކޮށްދެނީ ފަރުގައިވާ މުރަކަޔާއި ގައުތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން އަޅުގަނޑުމެއް ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މައިގަނޑު ބާވަތް ކަމުގައިވާ މަސް ކަނޑަށް ނުކުތުމުގެ ކުރިން އުޅެ ބޮޑުވަނީ މި މާހައުލުގައެވެ. ހަމައެހެންމެ ފަތުރުވެރިކަން ތާއްޖޭގައި މިހާ ފުޅާ ވެގެން މި ދިޔައީ މި ފަރުތަކުގެ ސަބަބުންނޭ ބުނުމަކީ ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެހެން ކަމުން ފަރުތަކަށް ރައްކާތެރިވެ ފަރުތަށް އާލާ ކުރުމަކީ ކުރަންޖެހިފައުވާ މުހިންމު ކަމެކެެވެ.
އަހަރަމެންނަށް އިނިގިގެން އަދި ނޭންދިނަމަވެސް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ފަރުތަކަށް ދެވެއެވެ. އެގޮތުން ނޭންގި ދެވޭ އެނަމެ ބޮޑު ގެއްލުމަކީ ޖައްވަށް ދޫކުރެވޭ ވިހަ ގޭސް ތަކެވެ. މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ގޭސް ތަކުގެ ސަބަބުން ޖައްވު ހޫނުވެ އޭގެ އަސަރު ފަތުތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ފަރުތަކުގެ ދިރުންތަށް މަރުވެ މުރަކަރަށް ހަލާކުވެ ހުދުވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ބަނދަރުހެދުން އަދި ނަރުދަމާ އަކީވެސް ވެސް ފަރުތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ބަނދަރު ހެދުމުގެ ސަބަބުން މޫދުގެ ލޮނުގަނޑު ކިލަނބުވުމާއި އަދި ނަރުދަމާގެ ސަބަބުން މޫދަށް ވިހަ މާއްދާތައް ބޭރުވެއެވެ. އެކަމުގެ މަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފަރުގެ ދިރުނަ ތަކަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް އިކްސިޖަން ލިބުމަށް ހުރަހަކަށް ވެއެވެ.
ކުނީގެ މައްސަލައަކީ މުޅިރާއްޖެއަށް މިހާރު ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައެވެ. އެގޮތުން މޫދަށް އެޅޭ ކުނީގެ މިނަވަރަކީވެސް މަދު އަދަދެއް ނޫނެވެ. މިފަދަ ކުނީގެ ސަބަބުން މުރަކަތަށް ހަލާކުވެ އަދި އެތަށް މަސްމަހާމެއްސެއް ކުނީގެ ޝިކާރައަކަށްވެ ވަރުވަމުންދެއެވެ. މިކަންކަމުގެ އިތުރުން ވިޔަފާރިއަށްޓަކާ މުރަކަ ނެގުން ފަދަ ކަންކަމަކީވެސް ފަރުތަށް ނެތުދިއުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބެކެވެ.
ފަރުތަށް ރަައްކާތެރި ކުރުމަށާއި ހެދިބޮޑުވުމަށް މަގުފަހި ކުރަނީނަމަ އެކަމަށް ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ޖެހެއެވެ. އެގޮތުން އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ރައްޔިތުން ހޭލުން ތެރި ކުރުވުމެވެ. ފަރުތަކުން ލިބޭ ފައިދާތަށް ކިޔަައިދީ، ފަރުތަށް ހަލާކުވެ ނެތިދާނަމަ އެކަމުން ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއި ގެއްލުންތަށް ކިޔައިދޭން ޖެހެއެވެ. އަދި ސްކޫލް ތަކުގެ ކަރިކިއުލަމް ގައި ތިމާވެއްޓާ ބެހޭ މައުޅޫމާތު މިހާރަށްވުރެ ފުލާދާއިރާއެއްގައި ފޯރުކޮށް ދެވިދާނެއެވެ. ފަރުތަށް ސާފުކޮށް ބެހެއްޓުމާއިި ކުނިފަދަ ތަކެތި މުދަށް އެޅުން ހުއްޓުވުމަކީވެސް ފަރުތަށް އާލާކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ފަރުތަކުގެ ދިރުން ދެމެހެއްޓުމަށް، މުރަކަ އާލާ ކުރުމަކީވެސް މިހާރު ކުރަމުން އަންނަ އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ފެންނަ ކަމެކެވެ. މިއީ މަރުވަމުންދާ ފަރުތަށްވެސް އާލާ ކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ރަނގަޅު ކަމެކެވެ.
ފަރުތަކަށް އަޅާނުލާ ދޫކޮށްލެވިއްޖެ ނަމަ އެކަމުން ފޫ ނުބެއްދޭނެ ފަދަ ގެއްލުންތައްވެސް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ފަރުތަށް ހަލާކުވިޔަ ނުދީ އާލާކުރުމަށް ޓަކާ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން އެބަ ޖެހެއެވެ.